ديگر است . بنابراين مرجعيت و محبوبيت گستردهء امام على عليه السّلام در ميان مسلمانان ، عرصه‌اى گسترده‌تر از تشيع حقيقى و كامل است و در واقع تشيع معنوى و سياسى در بستر اين مرجعيت و محبوبيت رشد كرد . ازاين‌رو اين برهه از زمان را كه هنوز على عليه السّلام به خلافت ظاهرى نرسيده و در عين حال از مرجعيت و محبوبيت ميان مسلمانان برخوردار بود ، نمىتوان دليلى بر تشيع مذهبى و انفكاك آن از تشيع سياسى گرفت . با توضيحى كه داده شد ، معلوم مىشود گرچه امام على عليه السّلام در دوران خلافت ابو بكر و عمر ، مرجعيت و رهبرى مذهبى و فكرى شمارى از بزرگان صحابه را نظير سلمان ، ابو ذر و عمار برعهده داشت ، اما اين پديده به معناى وجود تشيع مذهبى منهاى بخش سياسى تشيع نيست ، بلكه اين جريان ترجمان ايمان اين عده از صحابه به رهبرى فكرى و سياسى امام على عليه السّلام بعد از رحلت پيامبر گرامى اسلام صلّى اللّه عليه و إله و سلّم است ؛ كه ايمان اين گروه به بخش فكرى و عقيدتى اين رهبرى ، در ولايت معنوى امام ؛ و ايمان به بخش سياسى آن ، در مخالفت و اعتراض آنها نسبت به خلافت ابو بكر « 1 » و گرايشى كه حكومت را به غير امام على عليه السّلام منصرف كرد ، انعكاس يافت .

--> ( 1 ) - ر . ك : به حديثى كه طبرى در الاحتجاج ، ج 1 ، ص 75 نقل كرده است .